EkonomiGENEL

Hazine Bonosu Ve Devlet Tahvili Nedir?? 2022

Bono Nedir?

hazine bonosu
hazine bonosu

Bono; bir devlet kurumunun ya da özel şirketin, yatırımcılardan aldığı bir miktar borç karşılığında çıkardığı bir çeşit borç senetleridir. Bono yatırımcılar tarafında sıkça tercih edilen risksiz yatırım aracıdır. Portföylerde risk seviyesini azalmak için tutulur. Hisse senedi gibi  bono sahibi olan kişinin bono sahibi şirkete herhangi bir ortaklık hakkı vermez.

Bono iki şekilde tahsil edilebilir. Birincisi ödeme zamanı geldiğinde senedi elinde bulunduran kişi senedi teslim etmek için gerekli kuruma başvurarak ve senedi geri vererek tahsilatını yapabilir. İkincisi ise senedi elinde bulunduran yatırımcı ödeme zamanı gelmeden senedi bankaya iskonto ederek – değere düşükten belirleyerek- satışını yapabilir.

Bono Türleri Nelerdir?

Banka Bonosu

Kalkınma ve yatırım bankaları tarafından, borçlu sıfatı ile çıkartılan senetlere banka bonosu denir. Halka arz edilecek olan banka bonolarının vadesi 60 – 360, tahsilli satılacak olanların vadesi ise 15 – 360 gün arasındadır.

Finansman Bonoları

Anonim ortaklık statüsündeki bankalar, büyük firmalar, finans kuruluşları tarafından ihraç edilen borç senetleridir. Bunlar, genel olarak, işletmelerin kısa vadeli fon ihtiyacına cevap vermek amacı ile kullanılırlar. Finansman bonolarının geri ödeme süreleri, en fazla dokuz ay olarak belirlenmiştir.

Altın, Gümüş, Platin Bonoları: Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası(Eski adı ile İstanbul Altın Borsası) üyesi bankalar ya da kıymetli maden aracı kurumları tarafından, kıymetli maden cinsinden çıkartılan senetlerdir. Bu borç senetlerinin, iskontolu, ya da iskontosuz olarak satılabilmesi mümkündür.

Hazine Bonosu/Devlet Bonosu

Devletin, kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile çıkarttığı borç senedidir. Bu tip senetler T.C Hazinesi tarafından TL ya da döviz olarak çıkartılabilir, ve faizlerinin ödenmesi garanti olduğundan dolayı en güvenli bono türleridir.

Devlet Tahvili Nedir?

bono
bono

Devlet tahvili; Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın hazırladığı ve Merkez Bankasının satışa sunduğu değerli yatırım araçlarıdır. Riski almayı sevmeyen yatırımcılar için tavsiye edilen bir yatırım türüdür.

Devlet Tahvili Çeşitleri

Hazine ve Maliye Bakanlığı faiz, fiyat getirisi, vade süresi gibi değişkenlerle farklı türlerde DİBS ihraç eder. Yatırımcıların finansal durumlarını göz önüne alarak en uygun tahvili seçmesi gerekir. Hazine bonosu ve devlet tahvilleri çeşitleri şu şekilde sıralanabilir:

  1. Kuponlu Tahviller
  2. TÜFEKS (TÜFE’ye Endeksli Tahviller)
  3. Dövize Endeksli Tahviller
  4. İskontolu Tahviller

Devlet Tahvili Nasıl Alınır?

Satışa sunulan devlet tahvilleri sermaye piyasası kurulu tarafından yetkilendirilen ve hizmet veren aracı kurumlar ve bankalar tarafından satışa sunulmaktadır. Risksiz ve düşük getirili yatırım araçları olduğu için genelde yatırım portföylerini dengelemek için portföyde bulundurulurlar.

Hazine Bonosu ve Devlet Tahlili Neden Yapılır?

Hazinenin geçici nakit ihtiyacının giderilmesi ve bütçe açıklarının dönemsel olarak finanse edilmesi amacıyla gerçekleştirilen hazine bonosu ve devlet tahvilleri ihracı, Hazine tarafından Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası aracılığıyla ihale ya da halka arz yöntemiyle yapılır.

Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili Nasıl Alınır?

  • Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen hazine bonoları ve devlet tahvilleri ilk olarak Merkez Bankası tarafından birincil piyasada satışa sunulur.
  • İhraç ile ilgili duyuru Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılır banka ve aracı kurumlar Hazine’ye başvuru yaparlar.
  • Bireysel yatırımcılar ancak bankalar veya aracı kurumlar aracılığıyla devlet tahvili ve hazine bonosu satın alabilir. Bu işlemi yapabilmek için öncelikle bir hesap açtırmak gerekir.
  • Banka şubeleri ve ATM’lerin yanı sıra internet, telefon ve mobil bankacılık üzerinden de hazine bonosu veya devlet tahvili işlemleri yapılabilir.
  • DİBS işlemleri, hafta içi mesai saatlerinde yapılabilir. Bankalar arasında farklılıklar olmakla işlem yapılabilecek bir alt limit ve işlem ücreti vardır.

Hazine Bonosu ve Devlet Tahvillerinin Avantajları

devlet tahvili
devlet tahvili
  • Risksiz bir yatırım aracıdır, vade sonunda elde edilecek faiz ve toplam para bellidir.
  • Ödemeler devlet güvencesi altındadır.
  • Devlet tahvilleri bankaların emanet hesaplarında ücretsiz olarak saklanabilir ve teminat olarak kabul edilir.
  • Vadesi dolmadan önce istenen oranda faiz elde edilemese de kolaylıkla satılabilir, nakde çevrilebilir.
  • Farklı çeşitleri ile yatırımcıyı enflasyon ve kur dalgalanmalarından korur.
  • İkincil piyasada da yüksek kar elde edilebilir, ihraçtan sonra faiz oranlarının düşmesiyle tahvil ve bononun fiyatı yükselir. Bu durumda vadenin dolmasını beklemeden satış yapılarak kâr elde edilebilir.

Hazine Bonosu ve Devlet Tahvillerinin Dezavantajları

  • Ülke ekonomisindeki istikrarsızlıklar hazine bonosu ve devlet tahvillerinin değerini düşürür.
  • Yüksek enflasyon, kurda dalgalanma ve piyasadaki tedirginlik tahvil fiyatlarını olumsuz etkiler.
  • Piyasa faizlerin yükselmesi tahvil ve bono değerlerini düşürür.
  • Devlet moratoryum ilan eder yani borçlarını ödeyemeyeceğini açıklarsa ihraç edilen hazine bonosu ve devlet tahvilleri geçersiz kabul edilir. Ancak bu durum Türkiye’de bugüne kadar hiç yaşanmamıştır.

Kaynak:

Hazine ve Maliye Bakanlığı Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu